Wetenschap

Traditionele kennis en wetenschappelijk onderzoek naar entheogenen


Wat we over entheogenen weten, komt in de eerste plaats van de volkeren die ze al generaties lang hoeden; de wetenschap is daar de laatste decennia bij gekomen. Hier brengen we beide blikken samen, altijd met een link naar de oorspronkelijke bron.

Bij elke samenvatting staan ook de beperkingen van het onderzoek: het is een nog jong onderzoeksveld. Dat iets niet bewezen is, betekent niet dat het niet waar is; vaak wil het zeggen dat er nog niet genoeg bewijs is.

Heb je een moeilijke ervaring gehad met psychoactieve planten?

Het steuncentrum van ICEERS biedt tot vijf gratis online sessies om je te begeleiden. Het is een dienst voor risicobeperking en vervangt geen medische of psychologische behandeling. Heb je een wanpraktijk of misbruik meegemaakt, dan kun je ook terecht bij ons Steunnetwerk.

Steuncentrum van ICEERS

Traditionele kennis

De inheemse wetenschappen


Voor veel inheemse volkeren zijn ayahuasca en andere leraarplanten geen stof, maar onderdeel van een complex kennissysteem: een medicijn, een manier van leren en van verbinding met het land en met het heilige. Die kennis erkennen, en de mensen die haar hoeden, maakt deel uit van de Ethische code van FERM.

  • Peru · 2008

    Cultureel erfgoed van de natie

    De Peruaanse staat verklaarde de traditionele kennis en het traditionele gebruik van ayahuasca door de inheemse Amazonegemeenschappen tot cultureel erfgoed, om het rituele gebruik te beschermen tegen gebruik buiten zijn context en tegen commercialisering.

  • Instituto Nacional de Salud · Peru

    Traditioneel gebruik van ayahuasca voor de gezondheid

    Institutionele informatie over de plaats van ayahuasca in de traditionele Amazonegeneeskunde.

  • Brazilië · 2010

    CONAD-resolutie nr. 1/2010

    Erkent het religieuze gebruik van ayahuasca in Brazilië (Santo Daime, União do Vegetal, Barquinha) en legt deontologische principes vast: zonder winstoogmerk, zonder reclame en zonder commercialisering.

  • Brazilië · IPHAN

    Culturele inventaris van ayahuasca

    Het proces dat de Braziliaanse ayahuascatradities in gang hebben gezet om hun rituele gebruik erkend te krijgen als immaterieel cultureel erfgoed.

  • Acre, Brazilië · 2025

    Vijfde Inheemse Ayahuascacongres

    Bijeenkomst van inheemse volkeren waarvan de slotverklaring vrije, voorafgaande en geïnformeerde consultatie eist, biopiraterij aan de kaak stelt en de volkeren erkent als rechtmatige beslissers over ayahuasca.

Veiligheid en risicobeperking

Zorg voor, tijdens en na


  • ICEERS · 2021

    Ayahuasca Technical Report

    Overzicht van het bewijs over traditioneel gebruik, farmacologie, juridische status en therapeutische en ongewenste effecten.

  • ICEERS Academy

    AyaSafety

    Opleiding voor begeleiders: gezondheidsscreening, noodprotocollen en geïnformeerde toestemming. De Ethische code van FERM beveelt het Protocolo AyaSafe Emergencias (noodprotocol) aan als vertrekpunt.

  • Bouso J.C. et al. · 2022 · PLOS Global Public Health

    Adverse effects of ayahuasca: Results from the Global Ayahuasca Survey

    Internationale enquête naar ongewenste effecten: lichamelijke effecten (vooral braken) kwamen zeer vaak voor, psychische problemen achteraf minder vaak. Zelfgerapporteerde gegevens en een niet-representatieve steekproef.

  • dos Santos R.G. et al. · 2017 · Therapeutic Advances in Psychopharmacology

    Ayahuasca, dimethyltryptamine, and psychosis: a systematic review of human studies

    Review over het risico op psychose: episodes zijn zeldzaam maar mogelijk, vooral bij een persoonlijke of familiaire voorgeschiedenis. Onderstreept het belang van screening vooraf.

  • Kahpi

    Toegankelijke gids

    Artikelen over wetenschap, cultuur en veiligheid.

  • ICEERS · 2e editie 2026

    De AyaSafe-documenten

    Zeven gratis hulpmiddelen om ayahuascasessies buiten inheemse contexten veiliger te maken: een gids voor nieuwe deelnemers, een gezondheidsvragenlijst, een intakegesprek, een persoonlijke en juridische overeenkomst, een noodprotocol, het begeleiden van deelrondes en valkuilen bij integratie. Het zijn minimumnormen voor goede praktijk, geen gevalideerd onderzoek.

  • ICEERS en Departament de Salut (Generalitat de Catalunya) · 2019

    Naar betere praktijken met ayahuasca: gids voor organisatoren en deelnemers

    Consensusgids met basisregels voor ethiek en veiligheid bij ayahuascaceremonies, beschikbaar in het Spaans, Catalaans en meer dan een dozijn andere talen. Bundelt goede praktijken; het is geen empirisch bewijs.

  • Andión O., Bouso J.C. et al. · 2025 · PLOS Mental Health

    A new insight into ayahuasca’s adverse effects: Reanalysis and perspectives on its mediating role in mental health from the Global Ayahuasca Survey (GAS)

    Nieuwe analyse van meer dan 10.800 deelnemers: een voorgeschiedenis van angst of depressie hing samen met meer ongewenste mentale toestanden na de inname, al was de algemene geestelijke gezondheid vergelijkbaar met die van de algemene bevolking. Zelfgeselecteerde, retrospectieve online-enquête.

Integratie

Betekenis geven aan de ervaring


Integratie is het werk van betekenis geven aan wat je in een ervaring met entheogenen hebt beleefd en dat meenemen in je dagelijks leven, en van hulp vragen wanneer een ervaring moeilijk blijkt. Een toonaangevende naam op dit gebied is psycholoog Marc Aixalà, die jarenlang de integratiedienst van ICEERS coördineerde.

Geestelijke gezondheid

Depressie, angst, rouw en psychisch welzijn


Verslaving

Een veld met veelbelovende resultaten


Veld- en observationele studies met ayahuasca vinden steeds minder gebruik van alcohol en andere drugs. Voor ayahuasca ontbreken nog gecontroleerde klinische studies; voor andere entheogenen, zoals psilocybine, bestaan ze al en wijzen ze in dezelfde richting.

Farmacologie

Baanbrekend onderzoek vanuit Barcelona


Veel van wat we weten over hoe ayahuasca in het menselijk lichaam werkt, is onderzocht in Barcelona, in het Hospital de Sant Pau, onder leiding van Jordi Riba (1968–2020). Zijn werk, voortgezet door José Carlos Bouso en ICEERS, legde de basis voor de klinische farmacologie van ayahuasca.

Psilocybinepaddenstoelen

De verst gevorderde klinische studies


Psilocybine, de werkzame stof van psilocybinepaddenstoelen, is het entheogeen met de meeste klinische studies. Andere studies met psilocybine staan onder Geestelijke gezondheid en Verslaving. De resultaten zijn veelbelovend, maar de meeste studies zijn klein en dubbelblindheid is moeilijk te handhaven.

Iboga en ibogaïne

Interessant bij verslaving, met een ernstig hartrisico


Iboga is een heilige struik uit de bwititraditie van Gabon; ibogaïne is het belangrijkste alkaloïde ervan. Het wordt vooral onderzocht bij opioïdverslaving, maar het bewijs is observationeel en het hartrisico is goed gedocumenteerd: het verlengt het QT-interval, kan ernstige hartritmestoornissen veroorzaken en er zijn sterfgevallen geregistreerd. Medische beoordeling en hartbewaking zijn noodzakelijk.

Mescalinecactussen

Peyote en San Pedro (huachuma)


Mescaline komt voor in traditioneel gebruikte cactussen zoals peyote, heilig voor de Native American Church, en San Pedro of huachuma uit de Andes. Het klinische bewijs is schaars: enquêtes, één studie bij rituele gebruikers en farmacologische studies met gezonde vrijwilligers. Peyote is bovendien een bedreigde soort.

5-MeO-DMT

Het secreet van de Sonora-woestijnpad en de synthetische variant


5-MeO-DMT geeft extreem intense en vrijwel onmiddellijke effecten. Het wordt gewonnen uit het secreet van de pad Incilius alvarius of synthetisch gemaakt. Het gebruik is gegroeid op basis van onware verhalen over eeuwenoud inheems gebruik, en de druk op de pad zorgt voor een beschermingsprobleem.

Salvia divinorum

Onderzoek van het Hospital de Sant Pau


Salvia divinorum, een plant die traditioneel door de Mazateken in Mexico wordt gebruikt, werkt via een andere route dan de klassieke psychedelica. De twee meest geciteerde studies bij mensen zijn in Barcelona uitgevoerd.

Referentieorganisaties

Onderzoek, voorlichting en wederkerigheid


  • Barcelona

    ICEERS

    International Center for Ethnobotanical Education, Research and Service. De technische fiches vatten de veiligheid en farmacologie van een vijftiental planten samen.

  • Verenigde Staten

    MAPS

    Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies.

  • Brazilië

    NEIP

    Núcleo de Estudos Interdisciplinares sobre Psicoativos.

  • Verenigde Staten

    Chacruna Institute

    Psychoactieve planten, cultuur en wederkerigheid met inheemse volkeren.

  • Peru

    Takiwasi

    Centrum voor verslavingsbehandeling met traditionele Amazonegeneeskunde.

  • Barcelona

    Energy Control

    Risicobeperking en analyse van middelen, in het Spaans.